Echinacea a odporność

Immunostymulatory są to substancje wzmagające czynności miejscowego lub ogólnoustrojowego układu odpornościowego. W obawie przed osłabieniem odporności, co może skutkować wzrostem częstości zachorowań oraz nietypowym, cięższym przebiegiem wielu infekcji, często sięgamy po suplementy diety lub po inne substancje o cechach imumnostymulatorów. Dzieje się tak zwłaszcza w sezonach zwiększonej podatności na infekcje górnych dróg oddechowych, kiedy organizm jest szczególnie narażony na działanie chorobotwórczych drobnoustrojów.

Echinacea, czyli jeżówka

Jeżówka – znana z łacińskiej nazwy – Echinacea – jest uznawana za immunostymulator.
W lecznictwie wykorzystywane są głównie 3 gatunki jeżówki: jeżówka (rotacznica) purpurowa Echinacea purpurea Moench, jeżówka wąskolistna Echinacea angustifolia i jeżówka blada Echinacea pallida Nutt. Jeżówki, czyli rotacznice pochodzą z Ameryki Północnej. Dla celów leczniczych są uprawiane w Europie i w Azji.

W związku z tym, że pierwotnie jeżówka zajmowała przede wszystkim teren Wielkich Jezior, a także Appalachy i Góry Skaliste była dobrze znana Indianom żyjącym na tym obszarze, a mianowicie Siuksom, Dakotom, Komanczom. Wykorzystywali ją w ziołolecznictwie ludowym już od około 400. lat do leczenia krwawiących, trudno gojących i zakażonych ran, błonicy, kiły, rzeżączki, szkarlatyny, malarii i innych chorób w przebiegu, których pojawia się gorączka. Ponadto w przypadkach ukąszenia przez węża, owady lub zatruć.

Na początku XX wieku zwrócono uwagę na immunostymulujące właściwości wyciągów z jeżówki oraz na fakt, iż zwiększa liczbę leukocytów we krwi. W latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku jeżówka w Europie Zachodniej i Stanach zyskała znaczną popularność, była stosowana w celu zregenerowania oraz uodpornienia organizmu. Po wkroczeniu ery antybiotyków jeżówka została zapomniana, by świat znów sobie o niej przypomniał w latach siedemdziesiątych XX wieku.

Jeżówka wąskolistna ma najsilniejsze właściwości lecznicze, jednak w Europie najpopularniejsza jest jeżówka purpurowa, która jest tańszym odpowiednikiem o podobnym składzie chemicznym i ma najlepiej udokumentowane działanie terapeutyczne. Pozyskiwana jest ona z upraw wielkoareałowych, jako surowiec do produkcji wielu leków, a ostatnio również kosmetyków.

Echinacea - zastosowanie

Podstawowym powszechnym zastosowaniem jeżówki jest poprawa odporności. Ponadto wyciąg z niej jest stosowany zewnętrznie w leczeniu ciężko gojących się ran. Stosowana jest w preparatach dermatologicznych, ponieważ zwiększa zdolność skóry do regeneracji i zwiększa jej odporność wobec czynników zewnętrznych. Jeżówka uprawiana jest również w ogrodnictwie w celach ozdobnych.

Echinacea - działanie

• wzmożenie aktywności komórek układu odpornościowego, co skutkuje działaniem przeciwbakteryjnym, przeciwwirusowym oraz przeciwgrzybicznym i chroni organizm przed nawrotem choroby (szczególnie wrażliwe są gronkowce i paciorkowce);
• przyśpieszenie przemiany materii;
• działanie przeciwbólowe oraz rozkurczowe;
• działanie napotne, przeciwgorączkowe, przeciwzapalnee i przeciwwysiękowe;
• pobudzanie wydzielania soku żołądkowego, trzustkowego i jelitowego;
• stymulowanie produkcji żółci i jej uwalnianie;
• stymulowanie procesów regeneracyjnych;
• hamowanie aktywności hialuronidazy, co skutkuje ochroną przed degradacją połączeń międzykomórkowych, błon komórkowych oraz proteoglikanów i kolagenu, dzięki czemu uniemożliwia penetrowanie tkanek przez patogenne drobnoustroje;
• pobudzanie procesu fagocytozy dokonywanego przez makrofagi i granulocyty, wzmaga liczbę i aktywność limfocytów grasicozależnych T i limfocytów NK, zwiększa wydzielanie interferonu.
• hamowanie wydzielania histaminy, leukotrienów i prostaglandyn, a tym samym tłumienie procesów zapalnych i wysiękowych i zapobieganie im;
• pobudzanie czynności keratynocytów i komórek Langerhansa tkanki nabłonkowej.

Czy Echinacea poprawia odporność?

Badania naukowe z zakresu chemii i aktywności terapeutycznej w znacznej mierze potwierdziły szeroki zakres działania leczniczego tej rośliny. Spośród działań leczniczych ziołowych mieszanek wzmacniających odporność najważniejsza jest aktywność immunostymulująca. Dla przykładu - badania kliniczne maści z sokiem ze świeżego ziela jeżówki purpurowej w przypadku schorzeń dermatologicznych wykazały wysoką skuteczność działania na układ odpornościowy.Maść była stosowana w leczeniu stanów zapalnych skóry, egzemy, oparzeń, ran, opryszczki i owrzodzeń podudzi. Całkowite wyleczenie zaobserwowano w ponad 85% przypadków, natomiast skutki uboczne wystąpiły jedynie u ok. 2% badanych.

Echinacea - preparaty

W lecznictwie stosuje się wyciągi alkoholowe, olejowe i wodne (Extractum echinaceae) z korzenia i ziela jeżówki. Dostępne są także postacie stałe: w formie tabletek do ssania, kapsułek lub tabletek powlekanych. W Niemczech i w Szwajcarii produkowanych jest około 200 nowoczesnych preparatów zawierających ekstrakt z jeżówki. W Polsce zostało zarejestrowanych około 15 preparatów jeżówkowych.

Echinacea - przeciwwskazania

Preparaty jeżówki mogą być stosowane u dzieci od 7 roku życia. U młodszych dzieci, kobiet w ciąży oraz karmiących nie powinno się ich stosować, ewentualnie dopiero po konsultacji z lekarzem. Jeżówki nie należy podawać równocześnie z lekami immunosupresyjnymi, w tym także z glikokortykosteroidami. Ponadto nie powinno się jej stosować w przypadku chorób autoimmunologicznych, białaczki, HIV/ AIDS.

Kto, w jakich dawkach i jak długo może przyjmować preparaty z wyciągiem z jeżówki?

Jeżówkę można stosować w trakcie trwania choroby lub profilaktycznie, w okresie jesienno-zimowym i zwiększonego ryzyka występowania infekcji górnych dróg oddechowych. Preparaty z jeżówki trzeba stosować regularnie i przez dłuższy czas. Efekty lecznicze są widoczne po około 3-4 tygodniach. Po miesięcznej kuracji polecane jest zrobienie 14 dniowej przerwy w jej przyjmowaniu. Czas podawania tabletek do ssania nie powinien przekraczać 10 dni przy podawaniu codziennym i 20 dni przy podawaniu co drugi dzień.