Kalendarz szczepień

Kalendarz szczepień to zbiór zaleceń specjalistów chorób zakaźnych, który jest ustalany przez Główny Inspektorat Sanitarny oraz zatwierdzany przez Ministerstwo Zdrowia, publikowany corocznie, jako Program Szczepień Ochronnych. Kalendarz szczepień zawiera przede wszystkim informacje o szczepieniach obowiązkowych oraz zalecanych. Obecnie w Polsce obowiązuje Program Szczepień ochronnych zamieszczony w Dzienniku Ustaw z roku 2000 Nr 55 poz. 664.

Szczepienia obowiązkowe

Szczepienia obowiązkowe wykonywane są bezpłatnie, obejmują wszystkie dzieci i młodzież oraz osoby z określonych grup ryzyka. Finansowane są ze środków znajdujących się w budżecie Ministerstwa Zdrowia. Do szczepień obowiązkowych w Polsce na rok 2010 należą szczepienia przeciwko:

• WZW typu B (wirusowemu zapaleniu wątroby typu B),
• gruźlicy - obecnie tylko jedna dawka w pierwszej dobie życia,
• błonicy, tężcowi oraz krztuścu,
• zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
• poliomyelitis (IPV) - Choroba Heinego-Medina
• odrze, śwince i różyczce.

Szczepienia obowiązkowe dla osób narażonych na zakażenie danym drobnoustrojem to szczepienia ochronne przeciw:

• WZW typu B,
• zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
• zakażeniom Stereptococcus pneumoniae błonicy,
• ospie wietrznej,
• durowi brzusznemu,
• wściekliźnie,
• tężcowi,
• zakażeniom Neisseria meningitidis.

Szczepienia zalecane

Szczepienia zalecane, to takie, których koszt ponosi osoba szczepiona. W chwili obecnej w stosunku do osób z określonych grup ryzyka niektóre szczepienia mogą być finansowane z innych źródeł, m.in. ze środków znajdujących się w budżecie Ministerstwa Zdrowia. Należą do nich szczepienia przeciwko:

• WZW typ B,
• WZW typ A - (wirusowe zapalenie wątroby typu A),
• kleszczowemu zapaleniu mózgu,
• odrze, śwince i różyczce,
• biegunce rota wirusowej,
• szczepienia przeciw grypie,
• zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,
• zakażeniom Stereptococcus pneumoniae,
• wściekliźnie,
• tężcowi, błonicy,
• ospie wietrznej,
• żółtej gorączce.

Lista szczepień - publikacja

Niektóre szczepienia powtarzają się w grupie obowiązkowych oraz zalecanych – ich miejsce zmienia się w zależności od wskazań i sytuacji klinicznej. Dokładne wskazania, co do poszczególnych szczepień, regularnie aktualizowane można znaleźć w następujących miejscach:
- www.gis.gov.pl  - strona internetowa Głównego Inspektoratu Sanitarnego
- www.mz.gov.pl – strona internetowa Ministerstwa Zdrowia

Szczepienia - kalendarz w różnych krajach

Kalendarze szczepień obowiązujące w różnych krajach mogą się od siebie różnić, np. ze względu na odmienną sytuację epidemiologiczną. Dlatego też zawsze szczepienia należy prowadzić zgodnie z kalendarzem szczepień obowiązującym w kraju, w którym się mieszka. W przypadku, gdy zmienia się miejsce stałego pobytu należy uzupełnić brakujące szczepienia, zawsze zaczynając od najbardziej istotnych.

Szczepienia przed podróżą

Zagadnienie to jest również bardzo istotne w przypadku planowania wakacji za granicą, a szczególnie wyjazdów do krajów tropikalnych, ponieważ w pierwszej kolejności zawsze należy odpowiednio wcześnie zapoznać się z harmonogramem szczepień wymaganych dla danego kraju. Dla przykładu przy wjeździe do wielu krajów Afryki tropikalnej i Ameryki Południowej obowiązują szczepienia przeciwko żółtej febrze (świadectwo szczepienia jest ważne przez 10 lat, a odporność uzyskuje się po 10 dniach od szczepienia). Przy wjeździe do Arabii Saudyjskiej musimy się z kolei zaszczepić przeciw meningokokom.

Szczepienia masowe

Szczepienia mają nie tylko znaczenie indywidualne (chronią daną osobę przed chorobą zakaźną), ale również spełniają ważną rolę w znaczeniu populacyjnym (szczepienia masowe). Poprawiają sytuację epidemiologiczną chorób zakaźnych poprzez zmniejszenie liczby zachorowań na dane choroby oraz zapobieganie epidemiom. Niekiedy udaje się wyeliminować lub zbliżyć do eliminacji choroby z kuli ziemskiej, co udało się z ospą prawdziwą. Jeżeli rezerwuarem drobnoustroju chorobotwórczego jest człowiek, szczepienia masowe obejmujące > 90% ludzi prowadzą do wytworzenia tzw. odporności "zbiorowiskowej" (populacyjnej, gromadnej). W ten sposób dochodzi do zmniejszenia się zarówno źródła zakażenia, jak i krążenia drobnoustroju.