Szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B

Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW typu B) jest wirusową chorobą powodowaną przez wirus HBV z rodziny Hepadnaviridae. Do zakażenia najcześciej dochodzi poprzez stosunek seksualny z osobą zakażoną lub w trakcie zabiegu chirurgicznego. Przed operacją pacjent powinien przejść pełen cykl szczepień.

Istnieje kilka możliwych dróg zakażenia:

• zanieczyszczone krwią narzędzia stosowana w służbie zdrowia, ale także u fryzjera, kosmetyczki, przy wykonywaniu tatuażu- wszędzie tam, gdzie może dojść do przerwania ciągłości skóry i naczyń krwionośnych,
• stosunki płciowe,
• zarażenie dziecka przez zakażoną matkę,
• przetoczenie krwi lub jej preparatów(obecnie traci na znaczeniu gdyż krwiodawcy są dokładnie badani w tym kierunku).

Czy WZW typu B jest groźną chorobą?

Tak, WZW B jest jedną z groźniejszych chorób zakaźnych, na którą nie istnieje w pełni skuteczne leczenie. Skutkiem zakażenia wirusem HBV jest czasowe lub trwałe uszkodzenie funkcji wątroby.

Jak przebiega wirusowe zapalenie wątroby?

Wirusowe zapalenie wątroby rozwija się 20 do 180 dni po kontakcie z drobnoustrojem. Początkowych objawów może w ogóle nie być, i tak u dzieci jest najczęściej, mogą także wystąpić w postaci gorączki, stanu podgorączkowego, wymiotów, nudności, bólów brzucha i wreszcie zażółcenia skóry i śluzówek, odbarwienia stolca, ciemnej barwy moczu. U dzieci przebieg najczęściej jest łagodny, lecz im młodsze dziecko tym szanse na szybkie wyzdrowienie są mniejsze. U dorosłych w znacznie mniejszym odsetku przypadków (2-5%) ostre objawy przechodzą w zakażenie przewlekłe. U najmłodszych dzieci tj. noworodków i niemowląt w ponad 90% układ odpornościowy nie potrafi zniszczyć wirusa i zakażenie się przewleka. U nieco starszych w wieku 1-5 lat ryzyko to wynosi 30%, po 6 roku życia - 10-20%. Przewlekły proces zapalny prowadzi do zniszczenia i upośledzenia funkcji wątroby a po wielu latach może powodować rozwój raka wątroby. 

Jak można zapobiec WZW B?

Przez szczepienia oraz bezwzględne dbanie o higienę i używanie jednorazowych lub sterylizowanych zestawów narzędzi przez służbę zdrowia, kosmetyczki, fryzjerów. Badania krwiodawców pod kątem zakażenia HBV są od wielu lat stosowane w Polsce.

Jaka jest skuteczność szczepienia przeciwko temu wirusowi?

Wyniki badań pokazują, że w wyniku szczepienia ponad 90-95% dzieci jest chroniona przed zachorowaniami powodowanymi przez HBV. Odporność taka utrzymuje się przez wiele lat, nawet wtedy gdy ilość białek odpornościowych we krwi skierowanym przeciwko wirusowi spada.

Dla kogo szczepienia są wskazane?

Od 1996 roku szczepione są wszystkie noworodki. Szczepienie wskazane jest również u młodzieży uprzednio nie szczepionej oraz u osób z grup ryzyka, do których należą:

• pracownicy służby zdrowia, studenci kierunków medycznych,
• osoby z bliskiego otoczenia osób chorych na WZW lub jego nosicieli,
• chorzy z przewlekłym uszkodzeniem nerek, zwłaszcza dializowani oraz wątroby o innym niż HBV podłożu,
• przewlekle chorzy, szczególnie osoby starsze,
• osoby przygotowywane do zabiegów operacyjnych,
• osoby wyjeżdżające do krajów o wysokiej i średniej częstości zachorowania.

Jakie są przeciwwskazania do szczepienia?

Przeciwwskazania do szczepienia to nadwrażliwość na składniki szczepionki, w tym na białka drożdży. Podanie szczepionki odsuwa się w czasie w przypadku ostrej choroby z gorączką.

Co zawiera szczepionka?

W szczepionce znajduje się fragment wirusa - białko obecne na jego powierzchni. Jest więc szczepionką nieżywą.

Jak przebiega pełny cykl szczepienia?

Pełny cykl szczepienia obejmuje 3 dawki podane w odstępie 0-1-6 miesięcy. Dla osób, które muszą z jakichś względów zostać szybko uodpornione- przed zabiegiem operacyjnym czy wyjazdem do krajów o zwiększonej zachorowalności - można zastosować schemat 0-7-21 dni oraz szczepienie przypominające po 12 miesiącach. Warto powiedzieć, że taka możliwość szczepienia zarejestrowana jest tylko dla jednego preparatu szczepionki z dostępnych w Polsce.

Pierwszą dawkę noworodkom podaje się zazwyczaj w pierwszej dobie po urodzeniu razem z szczepionką przeciwgruźliczą. Wcześniaki należy szczepić tak samo jak noworodki urodzone o czasie w ciągu 24 godzin. Szczepionka może być u takich dzieci, zwłaszcza urodzonych z masą ciała mniejszą niż 2000g mniej efektywna, ale po podaniu drugiej jej dawki po pierwszym miesiącu życia szczepienie generuje taką samą odporność jak u dzieci urodzonych o czasie.

Jakie mogą być działania niepożądane?

Najczęstszym działaniem niepożądanym jest ból w miejscu wstrzyknięcia. Pojawia się także niewielka zwyżka temperatury ciała.