Wirus grypy - biologia

Wirus grypy jest wyjątkowo podstępnym mikrobem, bo potrafi zmieniać swoją postać najszybciej ze wszystkich znanych wirusów. Przez to, że tak szybko mutuje, trudno jest z nim walczyć. Wirus grypy atakuje bardzo łatwo. Choroba zaczyna się nagle i towarzyszy jej silne osłabienie. Wirus grypy należy do rodziny Orthomyxoviridae. W przeciwieństwie do innych mikroorganizmów, m.in. bakterii, grzybów czy pasożytów, nie ma on budowy komórkowej. Poza organizmem żywym wirus grypy nie jest w stanie funkcjonować i namnażać się.

Wirus grypy – budowa i sposób działania

Wirus grypy, występujący poza organizmem żywym, w zasadzie nic nie potrafi zrobić samodzielnie: nie oddycha, nie pobiera pokarmu ani nie rozmnaża się. Jeśli jednak zaatakuje komórki żywego organizmu, zmusza je do powielania własnej informacji genetycznej, a także do produkcji białek niezbędnych do zakażenia kolejnych komórek.

Większość wirusów ma określony kształt, natomiast wirus grypy jest zmiennokształtny. Może być okrągły, wydłużony albo zagięty. Naukowcy wyróżniają trzy główne typy wirusa grypy – A, B oraz C – i co najmniej kilkanaście jego odmian. Odmiany wirusa grypy wpływają na rodzaj choroby (grypa świńska, grypa ptasia itd.). Odmiany wirusa wyróżnia się na podstawie białek, które występują na jego powierzchni. Do tych białek należą: hemaglutynina (HA) i neuraminidaza (NA).

Dzięki hemaglutyninie wirus grypy przyczepia się i wnika do komórek nabłonka górnych dróg oddechowych (gardło, krtań, tchawica). Neuraminidaza zaś zmniejsza lepkość śluzu, przez co ułatwia zarówno przyczepienie cząstek wirusa, jak i przenoszenie zakażenia na niższe piętra układu oddechowego (rozrzedzony śluz łatwiej spływa w głąb oskrzeli). Neuraminidaza bierze też udział w uwalnianiu z zakażonej komórki potomnych cząstek wirusa. Doprowadza to do spadku odporności zarażonego organizmu.

Jaki typ wirusa grypy jest najbardziej niebezpieczny?

Za większość tzw. pandemii, czyli ogólnoświatowych epidemii, odpowiedzialny jest wirus grypy typu A. Pierwszą pandemię grypy opisano w 1580 roku. W ciągu kilku miesięcy grypa spustoszyła Azję, Europę i Afrykę. W 1889 roku na grypę zachorowało prawie 40% ludności świata. Najbardziej krwawe żniwo zebrała jednak tzw. grypa hiszpanka, która w latach 1918-1919 pochłonęła ponad 20 milionów ofiar.

Wirus grypy typu B zaraża wyłącznie ludzi i ogranicza się zazwyczaj do jednego rejonu geograficznego. Wirus grypy typu C występuje u ludzi i świń. Wywołuje zazwyczaj lekkie lub bezobjawowe zakażenia.

W jaki sposób można się zarazić wirusem grypy?

Wirus grypy rozprzestrzenia się przede wszystkim drogą kropelkową. Najłatwiej zarazić się, gdy przebywamy w otoczeniu zakażonych osób, które podczas kichania czy kasłania rozpylają w powietrzu tysiące kropelek, zawierających mikroby.

Przyczyny grypy to także zaniedbania higieny. Na twardych, gładkich powierzchniach (blat biurka, umywalka, szyba okienna, klawisze komputera itd.) wirus grypy może przeżyć nawet dobę. Grypą można też się zarazić przez bezpośredni kontakt z chorym, np. przez pocałunek.

Wirus grypy – objawy zakażenia i leczenie

Pierwsze objawy grypy występują zwykle po dwóch dobach od wniknięcia wirusa do organizmu. Grypa zaczyna się nagle, przez 1-2 dni towarzyszy jej wysoka gorączka – nawet do 40 stopni Celsjusza. Chory jest osłabiony, boli go głowa i mięśnie. Najbardziej „zjadliwy” jest wirus grypy A. W miarę jak gorączka ustępuje, pojawiają się objawy przeziębieniowe: katar, kaszel, ból gardła.

U większości chorych w przebiegu niepowikłanej grypy wystarcza stosowanie leczenia objawowego, tzn. łagodzącego występujące objawy, a nie działające na wirusa. Choremu zaleca się:

• odpoczynek i pozostanie w łóżku przez kilka dni;
• w celu obniżenia temperatury podanie aspiryny lub paracetamolu;
• spożywanie odpowiednich dawek witaminy C, rutinoscorbinu i preparatów wapnia;
• spożywanie płynów w odpowiednich ilościach, by nie dopuścić do odwodnienia organizmu.

Niepowikłana grypa najczęściej ustępuje po kilku dniach, nie pozostawiając uszczerbku na zdrowiu. Układ odpornościowy organizmu jest jednak wyczerpany i powrót do pełnej sprawności zajmuje mu nawet miesiąc. Grypa z powikłaniami wymaga leczenia szpitalnego.