Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja)

Wstrząs anafilaktyczny, zwany inaczej anafilaksją, to gwałtowna reakcja alergiczna, jaka następuje w kontakcie przeciwciała typu IgE z alergenem (najczęściej jest nim białko lub zażyty lek). Ma bardzo poważny wpływ na nasze zdrowie, a w skrajnych przypadkach może doprowadzić nawet do śmierci. Wstrząs anafilaktyczny występuje po dwukrotnym zetknięciu się organizmu z danym antygenem - pierwszy kontakt pobudza układ odpornościowy do produkcji przeciwciał, a drugi wyzwala reakcję antygen – przeciwciało.

Objawy alergii

Wstrząs anafilaktyczny należy do najostrzejszych i najgwałtowniejszych symptomów uczulenia. Do łagodniejszych objawów alergii należą:

• pokrzywka,
• swędzenie i pieczenie skóry,
• obrzęki,
• wymioty,
• nudności,
• wymioty,
• biegunka.

Jakie są przyczyny wstrząsu anafilaktycznego?

Reakcje anafilaktyczne są gwałtownymi odpowiedziami układu odpornościowego, które pojawiają się najczęściej w wyniku:

• ukąszenia przez owady,
• zażycia niektórych leków (np. preparatów hormonalnych, kontrastów radiologicznych),
• podaniu niektórych antybiotyków, np. pencyliny,
• prowadzenia kuracji odczulającej,
• wstrzyknięcia surowicy obcogatunkowej w celach leczniczych lub profilaktycznych,
• zjedzenia pokarmów będących źródłem alergii, np. orzechów ziemnych, soi, miodu.

Jakie są objawy wstrząsu anafilaktycznego?

Do wstrząsu anafilaktycznego dochodzi wyniku powtórnego kontaktu z alergenem. Poznać go można po następujących objawach:

• złym samopoczuciu,
• bladnięciu,
• świądzie całego ciała (szczególnie dłoni i stóp),
• rumieniu i pokrzywce całego ciała,
• utracie przytomności,
• szybkim i płytkim oddechu,
• dusznościach,
• napadzie astmy oskrzelowej,
• wymiotach,
• biegunce,
• braku wyczuwalnego tętna,
• obniżeniu ciśnienia tętniczego,
• nadmiernym poceniu się,
• zimnych kończynach,
• obrzęku twarzy i błoń śluzowych – charakterystyczne są trudności w przełykaniu.

Wstrząs anafilaktyczny – postępowanie

Reakcja na wstrząs anafilaktyczny powinna być natychmiastowa. Jeśli zauważysz u kogoś objawy, które mogą wskazywać na wstrząs anafilaktyczny, powinieneś bezzwłocznie wezwać pomoc lekarska i zabezpieczy substancję która może być źródłem anafilaksji. Leczenie wstrząsu anafilaktycznego polega na podaniu hydrokortyzonu i wapnia, a jeśli reakcja nastąpiła w wyniku ukąszenia lub ukłucia, należy założyć opaskę uciskową powyżej miejsa ukłucia/ukąszenia.

Profilaktycznie osoby zagrożone wystąpieniem wstrząsu anafilaktycznego powinny nosić ze sobą zestawy do pierwszej pomocy:

• Ana-Kit – składa się ze strzykawki i igły zawierającej podwójną dawkę epinefryny, leku przeciwhistaminowego w tabletkach, gazików nasączonych alkoholem i opaski uciskowej.
• Epi-Pen – zamiast strzykawki zawiera sprężynkowy wstrzykiwacz uruchamiany przez silne przyciśnięcie do skóry.

Lista czynników mogących wywołać wstrząs anafilaktyczny ciągle się wydłuża (anafilaksję mogą spowodować m.in. skorupiaki i mięczaki, orzechy, warzywa strączkowe, seler, ryby, jajka, produkty zbożowe, mleko, aspartam, glutaminian sodowy, insulina, penicylina, aspiryna, leki do znieczulania miejscowego i ogólnego oraz użądlenia owadów), dlatego też osoba, która jest zagrożona jego wystąpieniem powinna w celach profilaktycznych skonsultować się z alergologiem bądź immunologiem.